مهر شروع شده و شاید صبح‌ها در خانه‌ی شما با گریه، دل‌درد ناگهانی یا جمله‌ی «امروز نمی‌روم» همراه است. کودکی که تازه به مهدکودک یا پیش‌دبستانی رفته، یا کلاس اولی که مدرسه برایش دنیای تازه‌ای است، ممکن است در لحظه‌ی جدایی سخت دل بکند. خبر خوب این است که با چند عادت ساده و کمی صبر، این روزها برای بیشتر بچه‌ها آرام‌تر می‌شود.
اضطراب جدایی در روزهای اول چه شکلی دارد؟
دلتنگی و نگرانی هنگام دور شدن از پدر و مادر، در شروع هر محیط تازه‌ای برای بسیاری از کودکان طبیعی است. کودک هنوز نمی‌داند در این جای جدید چه اتفاقی می‌افتد، چه کسی مراقب اوست و آیا شما واقعاً برمی‌گردید یا نه.
این نگرانی در هر کودکی شکل متفاوتی دارد. بعضی گریه می‌کنند، بعضی ساکت و گوشه‌گیر می‌شوند و بعضی صبح‌ها از دل‌درد یا سردرد می‌گویند. حتی کودکی که سال گذشته بدون مشکل به مهد رفته، ممکن است با تغییر کلاس یا مربی دوباره کمی بی‌قرار شود.
از شب قبل شروع کنید: آماده‌سازی در خانه
بخش بزرگی از آرامش صبح، شب قبل ساخته می‌شود. چند کار ساده می‌تواند کمک کند:
- درباره‌ی فردا حرف بزنید: با زبان ساده بگویید فردا چه اتفاقی می‌افتد: «صبح با هم می‌رویم، تو با بچه‌ها بازی می‌کنی و ناهار می‌خوری، بعد من می‌آیم دنبالت.»
- کیف و لباس را با هم آماده کنید: وقتی کودک در آماده‌سازی نقش دارد، احساس کنترل بیشتری پیدا می‌کند.
- خواب کافی: کودک خسته زودتر بی‌قرار می‌شود. ساعت خواب را از چند روز قبل کمی جلوتر بیاورید.
- صبح را شلوغ نکنید: کمی زودتر بیدار شوید تا عجله و دعوای صبحگاهی به نگرانی کودک اضافه نشود.
لحظه‌ی خداحافظی: کوتاه، گرم و قابل پیش‌بینی
سخت‌ترین قسمت روز معمولاً همان چند ثانیه‌ی جلوی در است. آنچه در این لحظه بیش از همه کمک می‌کند، ثبات و اطمینان شماست.
۱. یک آیین خداحافظی بسازید
یک کار کوچک و ثابت که هر روز تکرار شود، مثل یک بغل محکم، یک دست دادن مخصوص یا یک جمله‌ی همیشگی مثل «بعد از ناهار می‌بینمت». تکرار این آیین به کودک پیام می‌دهد که همه‌چیز طبق روال است.
۲. بی‌خبر نروید
شاید وسوسه شوید وقتی کودک سرگرم بازی است، آرام بیرون بروید. اما وقتی کودک ناگهان متوجه نبودن شما شود، ممکن است اعتمادش کمتر شود و فردا محکم‌تر به شما بچسبد. همیشه خداحافظی کنید، حتی اگر با گریه همراه باشد.
۳. خداحافظی را طولانی نکنید
بعد از آیین خداحافظی، با آرامش بروید. برگشتن‌های پشت‌سرهم و ماندن طولانی پشت در، معمولاً جدایی را برای کودک سخت‌تر می‌کند. بسیاری از بچه‌ها چند دقیقه بعد از رفتن والدین آرام می‌شوند و با مربی یا معلم همراه می‌شوند.
۴. زمان برگشت را با زبان کودک بگویید
کودک خردسال هنوز ساعت را نمی‌شناسد. به جای «ساعت دوازده می‌آیم» بگویید «بعد از ناهار» یا «بعد از بازی حیاط». و مهم‌تر از همه، سر وقتی که گفته‌اید برسید.
چیزهایی که بهتر است نگوییم
| به جای این جمله | این را امتحان کنید |
|---|---|
| گریه نکن دیگر، بزرگ شدی! | می‌دانم دلت برایم تنگ می‌شود. من هم به تو فکر می‌کنم. |
| اگر گریه کنی دیگر نمی‌آیم دنبالت. | بعد از ناهار دنبالت می‌آیم، مثل همیشه. |
| ببین بقیه‌ی بچه‌ها گریه نمی‌کنند. | روزهای اول برای خیلی‌ها سخت است؛ کم‌کم آسان‌تر می‌شود. |
| اگر بمانی برایت اسباب‌بازی می‌خرم. | عصر که آمدی، برایم تعریف کن امروز چه بازی کردی. |
عصرها: زمانی برای تخلیه و وصل شدن دوباره
کودکی که یک روز پرهیجان و تازه را پشت سر گذاشته، عصر ممکن است خسته، بدقلق یا کم‌حوصله باشد. این معمولاً نشانه‌ی خستگی از تلاش زیاد برای کنار آمدن با محیط جدید است، نه بدرفتاری.
بهتر است عصرها را خیلی پربرنامه نکنید و کمی زمان آرام و بی‌عجله کنار کودک بگذارید. به جای سؤال کلی «امروز چطور بود؟» که معمولاً جواب «خوب» می‌گیرد، سؤال‌های مشخص‌تر بپرسید: «امروز با کی بازی کردی؟» یا «ناهار چه بود؟»
یک فعالیت دستی آرام هم می‌تواند فضای خوبی برای حرف زدن بسازد. گاهی کودک وقتی دست‌هایش مشغول است، راحت‌تر از روزش تعریف می‌کند. رنگ‌آمیزی یک مجسمه‌ی کوچک، مثلاً یک ماهی یا لاک‌پشت از بسته‌ی دنیای دریا، یکی از این گزینه‌هاست؛ کنار بازی آزاد، کتاب خواندن با هم یا قدم زدن کوتاه. اگر کودک کوچک است، کنارش بنشینید و همراهی‌اش کنید.
یک «پل» کوچک بین خانه و مهد
بعضی بچه‌ها با داشتن چیزی از خانه آرام‌تر می‌شوند. اگر مهد یا مدرسه اجازه می‌دهد، یک عکس کوچک خانوادگی در جیب کیف، یک دستمال با بوی آشنا یا یک یادداشت کوچک با نقاشی شما می‌تواند نقش این پل را داشته باشد.
حتی می‌توانید با هم یک یادگاری کوچک بسازید. کودک یک مجسمه را رنگ کند و بعد از خشک شدن کامل رنگ، آن را کنار تختش بگذارد تا هر شب یادش بیاید فردا دوباره شما را می‌بیند. پیش از فرستادن هر وسیله‌ای به مهد یا مدرسه، قوانین آن‌جا را از مربی بپرسید.
چه زمانی بیشتر پیگیری کنیم؟
برای بیشتر بچه‌ها، نگرانی روزهای اول بعد از چند هفته کمتر می‌شود. با مربی یا معلم در ارتباط باشید و بپرسید کودک بعد از رفتن شما چطور است؛ خیلی وقت‌ها می‌شنوید که چند دقیقه بعد آرام شده و بازی کرده است.
اگر نگرانی شما شدید است یا با گذشت زمان کمتر نمی‌شود، مثلاً خواب و خوراک کودک به‌هم ریخته یا بی‌قراری‌اش هر روز بیشتر می‌شود، با معلم کودک یا یک متخصص کودک یا مشاور صحبت کنید.
جمع‌بندی: صبر، ثبات و خداحافظی گرم
اضطراب جدایی در روزهای اول مهدکودک و مدرسه برای بسیاری از بچه‌ها بخشی از سازگاری با دنیای تازه است. آماده‌سازی از شب قبل، یک آیین خداحافظی کوتاه و ثابت، سر وقت رسیدن و عصرهای آرام کنار هم، به کودک کمک می‌کند کم‌کم مطمئن شود که جدایی موقتی است و شما همیشه برمی‌گردید.
