اگر مربی پیش‌دبستانی یا مدیر مهدکودک هستید، احتمالاً می‌دانید که برنامه‌ریزی کلاس هنر فقط تهیه‌ی رنگ و کاغذ نیست. بچه‌ها به فعالیتی نیاز دارند که شروع و پایان روشنی داشته باشد، با موضوع‌های آشنا گره بخورد و در پایان چیزی در دست‌شان بماند. این طرح درس چهارجلسه‌ای را با چهار بسته‌ی رنگ‌آمیزی دنیای یانی آماده کرده‌ایم تا بتوانید آن را با شرایط کلاس خودتان تطبیق دهید.
پیش از شروع: آماده‌سازی کلاس
هر بسته‌ی دنیای یانی چند مجسمه‌ی سفید از پودر سنگ بدون سیمان، ۴ رنگ قرمز، زرد، سبز و آبی، یک قلمو و یک پیش‌بند دارد. پیش از جلسه‌ی اول، بسته‌ها را باز کنید و مجسمه‌ها را بشمارید تا بدانید هر کودک یک مجسمه‌ی کامل رنگ می‌کند یا مجسمه‌ها به‌صورت گروهی رنگ می‌شوند.
چیدمان پیشنهادی میز برای هر گروه کوچک از بچه‌ها:
| وسیله | کاربرد |
|---|---|
| رومیزی پلاستیکی یا مقوای بزرگ | محافظت از میز و راحتی جمع‌آوری |
| پیش‌بند (داخل هر بسته هست) | حفظ لباس بچه‌ها |
| ظرف‌های کوچک برای رنگ | تقسیم رنگ به مقدار کم تا هدر نرود |
| لیوان آب و دستمال | تمیز کردن قلمو هنگام عوض کردن رنگ |
| برچسب اسم | مشخص کردن مجسمه‌ی هر کودک |
| سینی یا جعبه‌ی مقوایی | جای امن برای خشک شدن مجسمه‌ها |
اگر قلموی اضافه در مهدکودک دارید، بهتر است برای هر کودک یک قلموی جداگانه آماده باشد تا انتظار کشیدن بچه‌ها کمتر شود. گروه‌های کوچک‌تر معمولاً مدیریت آسان‌تری دارند و مربی فرصت می‌کند به همه سر بزند.
ساختار ثابت هر جلسه
بچه‌های پیش‌دبستانی با روال تکراری احساس امنیت می‌کنند. به همین دلیل هر چهار جلسه را با یک الگوی ثابت پیش ببرید. زمان هر بخش را با حوصله و انرژی کلاس تنظیم کنید:
- گرم‌کردن: گفت‌وگوی کوتاه، شعر، کتاب تصویری یا بازی مرتبط با موضوع جلسه.
- معرفی مجسمه‌ها: نشان دادن مجسمه‌ی سفید و پرسیدن اینکه به نظر بچه‌ها چه رنگی باید بشود.
- فعالیت اصلی: رنگ‌آمیزی با راهنمایی مربی.
- جمع‌آوری: شستن قلموها، مرتب کردن میز و گذاشتن مجسمه‌ها در جای خشک شدن.
- حلقه‌ی پایانی: هر کودک در یک جمله درباره‌ی کارش صحبت کند.
قاعده‌های کلاس را هم در جلسه‌ی اول با بچه‌ها مرور کنید: قلمو فقط برای مجسمه است، قبل از عوض کردن رنگ قلمو را در آب می‌شوییم و مجسمه‌ی دوستمان را بدون اجازه دست نمی‌زنیم.
برای بچه‌هایی که زودتر تمام می‌کنند یا دیرتر شروع می‌کنند
در هر کلاسی بچه‌هایی هستند که در چند دقیقه کارشان را تمام می‌کنند و بچه‌هایی که مدتی فقط نگاه می‌کنند. برای گروه اول، یک برگه‌ی کاغذ آماده داشته باشید تا طرح مجسمه‌شان را نقاشی کنند یا برای آن یک اسم انتخاب کنند. برای گروه دوم، فشار نیاورید؛ کافی است کنارشان بنشینید و بپرسید اولین رنگ را کجا بزنند. گاهی یک ضربه‌ی کوچک قلمو کافی است تا کودک وارد کار شود.
چهار جلسه با چهار دنیای یانی
جلسه‌ی ۱: شهر شیرینی‌ها — آشنایی با رنگ‌های اصلی
هدف جلسه: آشنایی با چهار رنگ بسته و تمرین درست در دست گرفتن قلمو و رنگ زدن روی سطح‌های بزرگ.
گرم‌کردن: از بچه‌ها بپرسید شیرینی یا بستنی موردعلاقه‌شان چه رنگی است. اسم رنگ‌ها را با هم تکرار کنید و هر رنگ را به یک چیز آشنا ربط دهید؛ مثلاً زرد مثل آفتاب و آبی مثل آسمان.
فعالیت اصلی: بسته‌ی شهر شیرینی‌ها چهار مجسمه دارد: بستنی قیفی، دونات، بستنی چوبی و کروسان. فرم این مجسمه‌ها ساده و درشت است و برای جلسه‌ی اول مناسب است. به بچه‌ها بگویید ابتدا بخش بزرگ مجسمه را با یک رنگ بپوشانند و بعد سراغ جزئیات بروند.
حلقه‌ی پایانی: هر کودک بگوید شیرینی‌اش چه مزه‌ای دارد. این بازی خیالی، گفت‌وگو را شاد و راحت می‌کند.
جلسه‌ی ۲: دنیای دریا — ساختن رنگ تازه
هدف جلسه: تجربه‌ی ترکیب دو رنگ و دیدن تولد یک رنگ جدید.
گرم‌کردن: تصویرهایی از دریا نشان دهید و بپرسید بچه‌ها چه جانورانی را در دریا می‌شناسند. اگر کودکی دریا را از نزدیک دیده، از او بخواهید تجربه‌اش را تعریف کند.
فعالیت اصلی: بسته‌ی دنیای دریا هشت مجسمه دارد: ستاره‌ی دریایی، لاک‌پشت، ماهی گرمسیری، صدف، دلفین، ماهی، عروس دریایی و اسب دریایی. قبل از رنگ‌آمیزی، جلوی چشم بچه‌ها کمی زرد و کمی قرمز را در یک ظرف مخلوط کنید تا نارنجی ساخته شود. بعد اجازه دهید خودشان آبی و زرد را مخلوط کنند و ببینند چه رنگی می‌سازند. ستاره‌ی دریایی نارنجی یا لاک‌پشت سبز نتیجه‌ی همین آزمایش کوچک است.
حلقه‌ی پایانی: بپرسید «امروز چه رنگی ساختی؟» و بگذارید هر کودک ظرف رنگ ترکیبی‌اش را نشان دهد.
جلسه‌ی ۳: میوه‌های رنگارنگ — دقت در جزئیات
هدف جلسه: تمرین رنگ کردن بخش‌های کوچک و توجه به بافت و برجستگی.
گرم‌کردن: اگر امکانش هست، یک یا دو میوه‌ی واقعی سر کلاس بیاورید. بچه‌ها رنگ، شکل و سطح میوه را لمس و توصیف کنند.
فعالیت اصلی: بسته‌ی میوه‌های رنگارنگ پنج مجسمه دارد: سیب، آناناس، پرتقال، توت‌فرنگی و انگور، که سطح‌شان بافت برجسته دارد. از بچه‌ها بخواهید دانه‌های انگور را یکی‌یکی رنگ کنند یا روی توت‌فرنگی قرمز، نقطه‌های کوچک زرد بگذارند. این جلسه ممکن است برای بعضی بچه‌ها چالش‌برانگیزتر باشد؛ به آن‌ها اجازه دهید با سرعت خودشان پیش بروند.
حلقه‌ی پایانی: بازی «میوه‌ی من کدام است؟»: یک کودک رنگ و شکل میوه‌اش را توصیف کند و بقیه حدس بزنند.
جلسه‌ی ۴: جنگل دوست‌داشتنی — انتخاب آزاد و نمایشگاه
هدف جلسه: تصمیم‌گیری مستقل درباره‌ی رنگ‌ها و به نمایش گذاشتن کارهای چهار جلسه.
گرم‌کردن: درباره‌ی جنگل حرف بزنید: درخت‌ها، برگ‌ها و رنگ‌هایی که در جنگل دیده می‌شود. می‌توانید یک کتاب تصویری درباره‌ی جنگل بخوانید.
فعالیت اصلی: مجسمه‌های بسته‌ی جنگل دوست‌داشتنی را به بچه‌ها بدهید و این بار راهنمایی رنگ را به حداقل برسانید. هر چه در سه جلسه‌ی قبل آموخته‌اند، از رنگ زدن سطح‌های بزرگ تا ساختن رنگ تازه، حالا به کار می‌آید. اگر کودکی خواست رنگ تیره‌تری بسازد، نشانش دهید که با ترکیب قرمز و سبز رنگی قهوه‌ای‌تر و تیره‌تر به دست می‌آید.
نمایشگاه: پس از خشک شدن کامل رنگ، مجسمه‌های هر چهار جلسه را روی یک میز کنار هم بچینید و برای هر کودک برچسب اسم بگذارید. بچه‌ها می‌توانند کارهایشان را به هم‌کلاسی‌ها یا والدین نشان دهند.
مشاهده‌ی پیشرفت و گزارش به والدین
در کلاس هنر پیش‌دبستانی، هدف نمره دادن نیست. اما یادداشت‌های کوتاه مربی می‌تواند به والدین تصویر روشنی از تجربه‌ی کودک بدهد. در پایان هر جلسه چند نکته را برای هر کودک یادداشت کنید:
- آیا با اشتیاق شروع کرد یا به کمی تشویق نیاز داشت؟
- قلمو را چطور در دست گرفت و آیا در طول جلسه راحت‌تر شد؟
- آیا رنگ‌ها را نام برد یا رنگ تازه‌ای ساخت؟
- کار را تا پایان ادامه داد یا نیمه‌کاره گذاشت؟
- درباره‌ی کارش چه گفت؟
این فعالیت می‌تواند به تمرین هماهنگی دست و چشم، صبر و بیان احساسات کمک کند. در گزارش به والدین هم همین را با زبانی ساده و بدون مقایسه‌ی بچه‌ها با یکدیگر بنویسید. یک عکس از مجسمه‌ی هر کودک، کنار چند جمله‌ی کوتاه، برای خانواده‌ها ارزشمند است.
اگر مجسمه‌ها به خانه فرستاده می‌شوند، آن‌ها را در جعبه یا کیسه‌ی کاغذی با اسم کودک بگذارید و مطمئن شوید رنگ پیش از بسته‌بندی کامل خشک شده است.
تهیه‌ی بسته‌ها برای کل کلاس
برای اجرای این طرح درس، تعداد بسته‌ها را بر اساس تعداد بچه‌ها و شیوه‌ی کار (فردی یا گروهی) محاسبه کنید. اگر چند کلاس یا چند گروه در مهدکودک دارید، بهتر است برنامه‌ی کل ترم را یک‌جا ببینید تا بسته‌های هر چهار جلسه از قبل آماده باشد.
مهدکودک‌ها و پیش‌دبستانی‌ها می‌توانند برای خرید تعداد بیشتر، فرم همکاری و خرید عمده را پر کنند. همکاران ما پس از ثبت فرم با شما تماس می‌گیرند و قیمت و شرایط عمده را بعد از ثبت فرم همکاری اعلام می‌کنیم.
جمع‌بندی: یک ترم کوچک، چهار تجربه‌ی متفاوت
این طرح درس بچه‌ها را قدم‌به‌قدم از رنگ زدن ساده به ساختن رنگ تازه، دقت در جزئیات و در نهایت انتخاب آزاد می‌رساند. ساختار ثابت جلسه‌ها را حفظ کنید، اما جزئیات را با حوصله و علاقه‌ی کلاس خودتان تغییر دهید. در پایان، نمایشگاه کوچک مجسمه‌ها فرصتی است تا هر کودک با افتخار کارش را نشان دهد؛ همان چیزی که شعار دنیای یانی هم می‌گوید: رنگ کن، خلق کن، افتخار کن.
