شب یلدا، طولانی‌ترین شب سال، برای بسیاری از خانواده‌ها بهانه‌ی دورهمی دور سفره‌ای از انار، هندوانه و آجیل است. اما برای بچه‌ها، ساعت‌های طولانی نشستن و گوش دادن به گفت‌وگوی بزرگ‌ترها گاهی خسته‌کننده می‌شود. اگر می‌خواهید امسال بچه‌ها هم سهم پررنگی در شب یلدا داشته باشند، این برنامه‌ی ساده با بازی، قصه و رنگ‌آمیزی را امتحان کنید.
برنامه‌ی کلی شب: ریتم را حفظ کنید
راز یک شب یلدای موفق با بچه‌ها، ترکیب فعالیت‌های پرتحرک و آرام است. اگر همه‌ی برنامه بازی باشد، بچه‌ها بیش از حد هیجان‌زده می‌شوند و اگر همه‌اش نشستن باشد، بی‌قرار. یک ترتیب پیشنهادی:
| بخش | فعالیت | حال‌وهوا |
|---|---|---|
| شروع شب | رنگ‌آمیزی مجسمه‌های میوه برای سفره | آرام و خلاقانه |
| پیش از شام | بازی‌های گروهی خانوادگی | پرتحرک و شاد |
| بعد از شام | چیدن مجسمه‌ها روی سفره و خوردن میوه | جمعی و صمیمی |
| پایان شب | قصه‌گویی بزرگ‌ترها | آرام و خواب‌آور |
رنگ‌آمیزی: میوه‌های یلدایی بچه‌ها
شروع شب با یک فعالیت آرام، بچه‌ها را از همان ابتدا درگیر جشن می‌کند. بسته‌ی میوه‌های رنگارنگ برای یلدا انتخاب مناسبی است؛ ۵ مجسمه‌ی سیب، آناناس، پرتقال، توت‌فرنگی و انگور با بافت‌های برجسته که به حال‌وهوای میوه‌ای سفره‌ی یلدا می‌آیند. همراه بسته ۴ رنگ قرمز، زرد، سبز و آبی، یک قلمو و یک پیش‌بند هم هست.
آماده‌سازی میز
یک گوشه‌ی میز یا یک سفره‌ی کوچک روی زمین را با نایلون یا روزنامه بپوشانید، دور از جای آجیل و میوه‌ها. یک لیوان آب و دستمال هم کنار دست بچه‌ها بگذارید.
ایده‌های رنگی
- سیب: قرمز یا سبز، یا ترکیبی از هر دو برای یک سیب دورنگ.
- پرتقال: با ترکیب قرمز و زرد، نارنجی بسازید.
- انگور: با ترکیب قرمز و آبی، بنفش به دست می‌آید؛ یا انگور سبز با همان رنگ سبز بسته.
- توت‌فرنگی: قرمز برای میوه و سبز برای بخش برگ‌ها.
- آناناس: زرد برای بدنه و سبز برای بالای آن؛ برجستگی‌ها را می‌توان با زرد کمی نارنجی‌تر پررنگ کرد.
بعد از رنگ‌آمیزی، مجسمه‌ها را در جای امنی قرار دهید و صبر کنید تا رنگ کامل خشک شود. برای بچه‌های کوچک‌تر، یک بزرگسال در تمام مدت کنار میز باشد.
پیش از رفتن سراغ بازی و شام، میز رنگ را جمع کنید، درِ رنگ‌ها را ببندید و از بچه‌ها بخواهید دست‌هایشان را بشویند. اگر چند کودک در مهمانی هستند، می‌توانید میوه‌ها را بینشان تقسیم کنید تا هر کدام یکی دو میوه رنگ کند و در پایان، یک مجموعه‌ی مشترک برای سفره ساخته شود. این کار گروهی حس همکاری را هم به شب اضافه می‌کند.
بازی‌های خانوادگی شب یلدا
بازی‌هایی را انتخاب کنید که همه‌ی نسل‌ها، از پدربزرگ و مادربزرگ تا کوچک‌ترها، بتوانند در آن شرکت کنند:
- میوه را حدس بزن: یک نفر میوه‌ای را بدون گفتن اسمش توصیف می‌کند؛ رنگ، مزه و شکلش. بقیه حدس می‌زنند.
- پانتومیم یلدایی: کلمه‌هایی مثل «انار دانه کردن»، «هندوانه» یا «شب طولانی» را با حرکت نشان دهید.
- شمارش دانه‌ها: کاسه‌ای انار دانه‌شده بگذارید و بچه‌ها حدس بزنند چند دانه در آن است. بعد با هم بشمارید.
- رنگ‌ها را پیدا کن: یک رنگ اعلام شود و بچه‌ها در سریع‌ترین زمان چیزی با آن رنگ در اتاق پیدا کنند.
- قافیه‌بازی: یک نفر کلمه‌ای می‌گوید و بقیه کلمه‌ای هم‌قافیه پیدا می‌کنند؛ مناسب برای بچه‌های بزرگ‌تر.
قصه‌گویی: سنتی‌ترین بخش یلدا
یلدا از قدیم شب قصه‌گویی بزرگ‌ترها بوده است. از پدربزرگ یا مادربزرگ بخواهید قصه‌ای که در کودکی شنیده‌اند یا خاطره‌ای از یلداهای قدیم را تعریف کنند. بچه‌ها معمولاً شنیدن اینکه بزرگ‌ترها در کودکی چه می‌کردند را بسیار دوست دارند.
می‌توانید قصه‌گویی را به کارهای رنگ‌شده هم پیوند دهید. یک ایده: «قصه‌ی زنجیره‌ای» با مجسمه‌های میوه. اولین نفر یک مجسمه، مثلاً سیب، را برمی‌دارد و قصه را شروع می‌کند: «یک شب یلدا، سیب قرمز کوچولو تصمیم گرفت…». نفر بعد پرتقال را برمی‌دارد و ادامه‌ی قصه را می‌گوید. به این ترتیب قصه‌ای خنده‌دار و جمعی ساخته می‌شود که همه در آن سهم دارند.
سفره‌ی یلدایی بچه‌ها و یادگاری شب
وقتی مجسمه‌های میوه خشک شدند، بخشی از سفره را به «سفره‌ی بچه‌ها» اختصاص دهید و مجسمه‌ها را کنار انار و هندوانه‌ی واقعی بچینید. یک برچسب کوچک هم با نام سازنده‌ی هر میوه کنارش بگذارید. عکس خانوادگی کنار این سفره یکی از یادگاری‌های ماندگار آن شب می‌شود.
بعد از یلدا، مجسمه‌ها می‌توانند در یک کاسه یا سینی کوچک در اتاق کودک بمانند و هر سال، شب یلدا دوباره روی سفره بیایند. اگر خانواده بزرگ است و بچه‌های زیادی در دورهمی هستند، می‌توانید از بسته‌های دیگر دنیای یانی هم کنار میوه‌ها استفاده کنید تا هر کودک مجسمه‌ی خودش را داشته باشد.
جمع‌بندی
برای یک شب یلدای خانوادگی شاد با بچه‌ها، شب را با رنگ‌آمیزی آرام شروع کنید، پیش از شام چند بازی گروهی اجرا کنید، مجسمه‌های میوه را روی سفره بچینید و شب را با قصه‌گویی بزرگ‌ترها تمام کنید. همین ترکیب ساده به بچه‌ها احساس می‌دهد که بخشی واقعی از جشن هستند، نه فقط تماشاچی آن.
